Biuletyn HR Puls 06/2026

Nowy tryb składania dokumentów do zasiłku opiekuńczego, reforma Państwowej Inspekcji Pracy oraz dane o zarobkach pracowników medycznych – to tylko niektóre tematy, które podejmujemy w najnowszym biuletynie HR Puls.

Minimalne wynagrodzenie i minimalna stawka godzinowa w 2027 r.

9 czerwca 2026 r. Rada Ministrów przyjęła propozycję wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz minimalnej stawki godzinowej w 2027 r., która została przedstawiona do negocjacji Radzie Dialogu Społecznego.

Zgodnie z propozycją od 1 stycznia 2027 r. minimalne wynagrodzenie za pracę ma wynosić 4950 zł, co oznacza wzrost o 144 zł (3%) w stosunku do kwoty obowiązującej w 2026 r. (4806 zł).

Zgodnie z przepisami ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (art. 8a ustawy z 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę) wysokość minimalnej stawki godzinowej jest waloryzowana o wskaźnik wzrostu minimalnego wynagrodzenia za pracę, co oznaczałoby wzrost minimalnej stawki godzinowej od 1 stycznia 2027 r. do 32,30 zł.

Przedstawiciele pracowników, pracodawców i rządu mają 30 dni na rozmowy i wypracowanie wspólnego stanowiska w ramach Rady Dialogu Społecznego. W przypadku braku uzgodnienia wysokość minimalnego wynagrodzenia ustala Rada Ministrów w drodze rozporządzenia — w obu przypadkach kwota nie może być niższa od przedstawionej do negocjacji propozycji.

Ostateczna wysokość minimalnego wynagrodzenia w 2027 r. powinna zostać ogłoszona do 15 września.

Nowy tryb składania dokumentów do zasiłku opiekuńczego — od 1 lipca 2026 r.

Od 1 lipca 2026 r. obowiązują przepisy ustawy z dnia 13 lutego 2026 r. o zmianie ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, które precyzują tryb wszczynania postępowania o zasiłek opiekuńczy.

Zmiany wprowadzone ustawą mają charakter proceduralny – przede wszystkim dotyczą sposobu inicjowania i prowadzenia postępowań zasiłkowych (digitalizacja), nie zmieniają prawa do świadczeń.

Najważniejsze zmiany:

• gdy płatnikiem zasiłku jest pracodawca — podstawą jest zaświadczenie e-ZLA udostępnione na jego profilu informacyjnym albo wydruk e-ZLA lub zaświadczenie wystawione w trybie alternatywnym dostarczone przez pracownika, wraz z wnioskiem złożonym papierowo lub elektronicznie (np. e-mailem, jeżeli pracodawca dopuszcza taką formę komunikacji w procedurach wewnętrznych, przez system kadrowo-płacowy, jako skan);
• gdy płatnikiem jest ZUS — wniosek musi mieć formę papierową albo elektroniczną podpisaną kwalifikowanym podpisem, podpisem zaufanym lub osobistym, albo zostać przekazany przez bezpłatny system teleinformatyczny ZUS;

Te same zasady obejmują wniosek o opiekę nad zdrowym dzieckiem.

Do wniosku dołącza się dokumenty wymagane rozporządzeniem MRPiPS z 8 grudnia 2015 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 616 ze zm.) lub ich kopie potwierdzone za zgodność z oryginałem albo kopie elektroniczne — mają one moc prawną równą dokumentowi podpisanemu własnoręcznie. Płatnik zasiłku może jednak zażądać oryginału, jeśli ma wątpliwości co do zgodności kopii. Pracodawca niebędący płatnikiem zasiłku przekazuje wniosek i dokumentację do ZUS niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni od ich otrzymania.

Nowe przepisy stosuje się również do postępowań wszczętych przed 1 lipca 2026 r., jeśli nie zostały do tego dnia zakończone.

Uproszczenie dokumentacji zasiłkowej od 1 lipca 2026 r. — projekt rozporządzenia MRPiPS

Do konsultacji publicznych trafił projekt rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 maja 2026 r. w sprawie zakresu informacji o okolicznościach mających wpływ na prawo do zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa lub ich wysokość oraz dokumentów niezbędnych do przyznania i wypłaty zasiłków. Jest to akt wykonawczy do ustawy z dnia 13 lutego 2026 r. (Dz. U. poz. 441) i zastąpi dotychczasowe rozporządzenie z 8 grudnia 2015 r.

Planowany termin wejścia w życie: 1 lipca 2026 r., jednak może on ulec zmianie na etapie legislacyjnym.

Najważniejsze zmiany:

• rezygnacja z obowiązku składania zaświadczenia Z-3b przez ubezpieczonych prowadzących pozarolniczą działalność, współpracujących oraz duchownych — do przyznania zasiłku macierzyńskiego wystarczy wniosek zawierający wymagane dane (§ 12);
• rezygnacja z obowiązku przedkładania odpisu skróconego aktu urodzenia dziecka, gdy płatnikiem zasiłku macierzyńskiego jest ZUS — ZUS pozyska go samodzielnie z rejestru stanu cywilnego na podstawie podanych danych dziecka i rodziców; w razie niepowodzenia wezwie ubezpieczonego do przedłożenia dokumentu w terminie nie krótszym niż 14 dni (§ 13 ust. 2–4);
• rezygnacja z wykazywania poprzednich okresów ubezpieczenia społecznego oraz z podawania kodów literowych informujących o okolicznościach wpływających na prawo do zasiłku;
• rezygnacja z podawania okresów, za które płatnik wypłacił zasiłek macierzyński i świadczenie rehabilitacyjne, oraz wykreślenie nieobowiązującego już symbolu EKD;
• rezygnacja z obowiązku opatrywania pieczątką zaświadczeń płatników składek oraz wniosków o świadczenia;
• przy rezygnacji matki z zasiłku macierzyńskiego za okres urlopu rodzicielskiego — zniesienie obowiązku składania przez nią oświadczenia, czy ojciec dziecka będzie korzystał z pozostałego okresu zasiłku (§ 18, § 25);
• przy zasiłku macierzyńskim dla ojca w związku z podjęciem pracy przez matkę nieobjętą ubezpieczeniem — zamiast zaświadczenia pracodawcy wystarczy oświadczenie matki o dacie podjęcia zatrudnienia (§ 25);
• przy zasiłku opiekuńczym z powodu choroby niani lub dziennego opiekuna — wystarczy oświadczenie ubezpieczonego o chorobie niani/opiekuna albo zaświadczenie lekarskie (zamiana spójnika „oraz” na „albo” w § 36 ust. 1 pkt 4);
• uznanie zagranicznych dokumentów stanu cywilnego (małżeństwo, zgon) na równi z polskimi, bez obowiązku tłumaczenia, analogicznie jak już funkcjonuje to przy zagranicznych aktach urodzenia (§ 9);
• możliwość wystawiania określonych zaświadczeń lekarskich (np. dot. ciąży, opieki nad dzieckiem, choroby niani) w formie elektronicznej, podpisanej kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym, podpisem osobistym lub poprzez darmowy system teleinformatyczny ZUS (§ 39) — ten przepis wejdzie w życie po 12 miesiącach od ogłoszenia, ze względu na konieczność dostosowania systemów informatycznych ZUS.

Reforma Państwowej Inspekcji Pracy — najważniejsze zmiany od 8 lipca 2026 r.

8 lipca 2026 r. wchodzi w życie ustawa z dnia 11 marca 2026 r. o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 473).

Ustawa z dnia 11 marca 2026 r. o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 473, ogłoszona 7 kwietnia 2026 r.) wprowadza najistotniejszą od lat reformę kompetencji PIP. Przepisy dotyczące nowych uprawnień kontrolnych i stwierdzenia istnienia stosunku pracy w drodze decyzji wchodzą w życie 8 lipca 2026 r., z wyjątkiem części przepisów wskazanych w ustawie, obowiązujących od dnia następującego po ogłoszeniu. Ustawa nie zmienia definicji stosunku pracy z art. 22 Kodeksu pracy, lecz daje inspekcji nowe narzędzia do egzekwowania obowiązującego prawa.

Najważniejsza zmiana to uprawnienie okręgowego inspektora pracy do wydania decyzji administracyjnej stwierdzającej istnienie stosunku pracy, gdy strony formalnie zawarły umowę cywilnoprawną lub kontrakt B2B, a praca jest w rzeczywistości świadczona w warunkach typowych dla zatrudnienia etatowego. Procedura jest dwuetapowa: inspektor najpierw wydaje polecenie usunięcia naruszeń, a decyzję stwierdzającą istnienie stosunku pracy, która może skutkować koniecznością dostosowania formy zatrudnienia może wydać dopiero, gdy polecenie nie zostanie wykonane. Pracodawca i pracownik mogą odwołać się od decyzji do sądu pracy w terminie 30 dni; wykonanie decyzji nie jest wstrzymywane automatycznie, lecz na zasadach przewidzianych w przepisach proceduralnych.

Ustawa rozszerza również możliwości kontrolne PIP, dopuszczając kontrole zdalne, żądanie transmisji za pomocą środków komunikacji elektronicznej w uzasadnionych przypadkach oraz elektroniczne dokumentowanie czynności kontrolnych. Wprowadza też ścisłą współpracę i wymianę danych między PIP, ZUS i Krajową Administracją Skarbową, co ma umożliwić typowanie podmiotów do kontroli na podstawie analizy danych z tych trzech instytucji. Inspektorzy zyskują dodatkowo prawo wnoszenia powództw na rzecz pracowników w sprawach o ustalenie istnienia stosunku pracy oraz wstępowania, za zgodą powoda, do takich postępowań sądowych.

Istotnym ułatwieniem dla pracodawców jest 12-miesięczny okres przejściowy przewidziany w ustawie: podmiot, który przed wejściem w życie ustawy zawarł umowę cywilnoprawną mimo cech stosunku pracy, a w ciągu 12 miesięcy od 8 lipca 2026 r. dobrowolnie doprowadzi tę relację do zgodności z prawem (np. przekształci ją w umowę o pracę), nie poniesie odpowiedzialności za wcześniejsze naruszenia. Nowością jest też możliwość wystąpienia do Głównego Inspektora Pracy z wnioskiem o interpretację indywidualną w celu zabezpieczenia się przed skutkami przyszłej kontroli.

Ustawa została podpisana przez Prezydenta 2 kwietnia 2026 r. i jednocześnie skierowana w trybie kontroli następczej do Trybunału Konstytucyjnego, co nie wstrzymuje jej wejścia w życie.

Dane o zarobkach pracowników medycznych

Na podpis prezydenta czeka ustawa z dnia 19 czerwca 2026 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ustawy o działalności leczniczej, która ma umożliwić precyzyjne gromadzenie danych o wynagrodzeniach pracowników medycznych i lepsze planowanie finansowania świadczeń.

Główne założenia reformy:

• przypisanie danych do konkretnego pracownika — wynagrodzenia będą gromadzone z wykorzystaniem numeru PESEL lub numeru prawa wykonywania zawodu, co umożliwi powiązanie zarobków tej samej osoby z różnych umów i placówek;
• zniesienie anonimizacji danych przekazywanych do AOTMiT przez podmioty lecznicze, co pozwoli na bardziej precyzyjne analizy;
• szerszy dostęp instytucji do danych — Minister Zdrowia, NFZ oraz AOTMiT zyskają wgląd w informacje o wynagrodzeniach w celu analizy ich wpływu na koszty świadczeń zdrowotnych;
• analiza wieloetatowości i form zatrudnienia — możliwość oceny relacji między formą zatrudnienia (umowa o pracę, kontrakt, umowa cywilnoprawna) a faktycznym zaangażowaniem w realizację świadczeń finansowanych publicznie;
• podstawa do dalszych regulacji płacowych — ustawa ma być punktem wyjścia do prac resortu zdrowia nad regulacją wysokości wynagrodzeń w ochronie zdrowia, w tym limitów wynagrodzeń i zasad dotyczących kontraktów.

Ustawa ma wejść w życie po 14 dniach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.

Nowa metryka programu Płatnik

W dniu 26 czerwca została wdrożona nowa metryka 327 dla wersji 10.02.002 programu Płatnik.

Nowa metryka wprowadza zmiany w zakresie weryfikacji kodów PKD 2025 wykazywanych w dokumencie ZUS IWA.

Metryka będzie automatycznie pobierana podczas aktualizacji.